Villsvinet og bjørnen – René Guénon


René Guénon (1886 – 1951), var ein esoterikar, tenkjar og religionsvitar som søkte til kjernen i indoeuropeiske andelege tradisjonar, i tillegg til abrahamittiske, for å formidla deira essens: urtradisjonen. Han vert rekna som ein av dei viktugaste fyregangsmennene for det som no vert kalla den Tradisjonalistiske skulen, sjølv um han var kritisk til denne nemningi då den kann tykkjast å spela på noko nostalgisk og fortidig. Samanliknande religionskunnskap var ein viktug del av verket hans, for å syna både felles- og særskilde trekk i ein større religiøs samanheng. I denne teksti tek han fyre seg villsvinet og bjørnen som symbol og bindeledd millom hyperboreiske og atlantiske indoeuropeiske tradisjonar.

Umsett til høgnorsk av Stig Andresen

Blant keltarane symboliserar villsvinet og bjørnen respektivt andeleg autoritet og verdsleg makt, det vil segja dei tvo kastane av druidar og riddarar som i det minste upphavleg og i deira essensielle eigenskapar svarar til brahminane og kshatriyaane. Denne symbolismen som av upphav er klårt hyperboreisk, er eit av kjenneteikni på den direkte koplingi millom den keltiske tradisjonen og den upphavlege tradisjonen til den noverande Mahayuga (ein syklus på fire «yugas» elder aldrar) uansett kva for andre element frå tidlegare men allereie uvesentlege og avleidde tradisjonar som kann ha kome til å bli lagt til denne hovudstraumen og vorte, kann ein segja, sogen upp inn i denne på ny. Poenget som skal viktleggjast her er at den keltiske tradisjonen godt kann reknast som å utgjera ei av «lenkjone» millom dei atlantiske og hyperboreiske tradisjonane, etter slutten på den andre perioden då denne atlantiske tradisjonen representerte den rådande formi og vart «erstatningi» for det upphavlege senteret som allereie var utilgjengeleg for brorparten av menneskjearten.2 Ogso når det gjeld dette poenget, kann den same symbolismen me nyss nemnde gjera tilgjengeleg nokre ikkje uinteressante prov.

Legg for det fyrste merkje til den vikti som vert lagt på symbolet av villsvinet i hindutradisjonen, som sjølv var direkte avleidd frå den upphavlege tradisjonen, og som eksplisitt stadfestar i Vêdaane sitt eige hyperboreiske upphav. Villsvinet (varāha) representerar som velkjent ikkje berre den tridje av dei ti avatāras til Vishnu i den noverande Mahayuga, men heile vår Kalpa, det vil segja, heile manifestasjonssyklusen til vår verd, og vert fastslege som Shwêtavarāha-Kalpa, «det kvite villsvinet sin syklus». So som dette er, og um analogien som tvingar seg fram millom den store syklusen og underordna syklusar vert teke med i reknestykkjet, er det naturleg at emblemet til Kalpaen, um det kann uttrykkjast so, er å finna nok ein gong ved startpunktet for Mahayuga. Dette er kvifor det polare «heilage landet», setet til det upphavlege andelege senteret til denne Mahayuga, ogso er kalla Vārāhi, elder «landet til villsvinet».3 I tillegg, sidan det er her at den fyrste andelege autoriteten heldt til, som alle andre legitime autoritetar av same slaget kun er ein emisjon av, er det ikkje mindre naturleg at representantane til slik ein autoritet ogso skulde hava fengje frå den symbolet til villsvinet som deira distinktive emblem, og skulde hava halde det slik gjenom tidi. Dette er grunnen til at druidane namngjev seg sjølve «villsvin», trass i at sidan symbolismen alltid hev mange aspekt, kann det godt henda at me ogso her hev ein allusjon til den isolasjonen dei heldt seg i når det gjeld den utvendige verdi, med villsvinet alltid sett på som den «einsame». Dessutan, det må leggjast til at denne isolasjonen i seg sjølv, som tok formi hjå keltarane som hjå hinduane av ein tilfluktsstad i skogen, ikkje er utan koplingar med karakteristikkane til «urtidi», som i det minste litt refleksjon av bør bli ivareteke i all andeleg autoritet som er verdig funksjonen den utfyller.

Lat oss venda attende til namnet Vārāhi som leier til nokre serskilt viktige observasjonar: det vert sett på som eit aspekt ved Vishnu sin Shakti og meir spesifikt i slekt med hans tridje nedstiging, villsvins-avatāra som sin «solare» natur sporenstreks identifiserar honom med det «solare landet» elder urtidi sitt «Syria» som hev blitt synt til andre stader, 4 og som dessutan er eit av namni på det hyperboreiske Tula, altso det upphavlege andelege senteret. På hi sida, roti var, namnet på villsvinet, er å finna i dei nordiske språki i form av bor [«wild boar» på engelsk: umsetjar sin merknad], det nøyaktige motsvaret til Vārāhi er dermed «Boreas», og faktisk det sedvanlege namnet «Hyperboreas» vart nytta av grekarane kun i ein periode då dei allereie hadde mista tydingi til denne urgamle nemningi. Det vilde ha vore betre å namngje den upphavlege tradisjonen ikkje «hyperboreisk» men kun «boreisk», trass i bruken som hev vore rådande sidan då, og på det viset utan tvil stadfesta koplingi med «Boreas» elder «landet til villsvinet».

Det fins enno ein innfallsvinkel: roti var elder vri på sanskrit inneheld tydingane «dekkja», «verna» og «gøyma», og slik namnet Varuna og det greske motsvaret Ouranos syner tener den til å indikera himmelen, sidan himmelen både dekkjer jordi og representerar dei høgare verder som er løynde for sansane.5 No er alt dette perfekt høveleg på dei andelege senteri, anten fordi dei er løynde frå dei profane augo, fordi dei vernar jordi med deira usynlege påverknad elder til slutt fordi dei er på jordi som bilete på den himmelske verdi sjølv. Det kann leggjast til at den same roti hev enno ei onnor tyding: «utval» elder «val» (vara), som openbert ikkje er mindre høveleg på den regionen som utan avvik vert synt til som «dei utvalde sitt land», «helgenane sitt land» elder «dei velsigna sitt land».6

I det som nyss vart sagt er det mogeleg å skimta unionen av dei «polare» og «solare» symbolismane, men strengt teke med tanke på det som gjeld villsvinet, er det det «polare» aspektet som er av serskild vikt: og dessutan stig dette fram frå det faktum at i oldtidi representerte villsvinet det stjerneteiknet som seinare skulde bli kjent som Store bjørn.7 I denne utbytingi av namn ligg eit av kjenneteikni på det som for keltarane symboliserte striden millom villsvinet og bjørnen, det vil segja, upprøret frå representantane til den verdslege makt mot yverherredøme til andeleg autoritet, med dei mangslungne umskifti som skulde koma etter einannan i laupet av dei påfylgjande historiske epokane. Den tidlegaste manifestasjonen av dette upprøret gjeng faktisk attende langt burtanfor sokalla «historisk» tid og til og med lengre enn byrjingi av Kali-Yuga, der det skulde bli meir framtredande enn nokosinne tidlegare. Dette forklårar korleis namnet bor kom til å bli yverført frå villsvinet til bjørnen og korleis «Boreas» sjølv, «landet til villsvinet», vart til «landet til bjørnen» i ein periode med dominans frå kshatriyaane som i fylgje hindutradisjonen Parashu-Rama gjorde ende på.8

I den same hindutradisjonen er det vanlegaste namnet på Store bjørn sapta-riksha, og sanskrit-ordet riksha er namnet på bjørnen, etymologisk eins med dei som det er kjent som i ulike andre språk: det keltiske arth, det greske arktos, og ogso det latinske ursus. Ein kann spørja seg um dette verkeleg er hovudtydingi til umgrepet sapta-riksha, elder um det ikkje helder på det utbytingssettet me just nemnde hev vore noko slags yverinnfletting av ord som er etymologiske skilde, sjølv um dei kann sjåast på som nært samanknytte og jamvel identiske ved å nytta seg av ein viss fonetisk symbolisme. Sanneleg, riksha er ogso generelt sett ei stjerna, det vil faktisk segja eit «ljos» (archis, frå roti arch elder ruch, å «skina» elder «ljosa upp»): og på hi sida er sapta-riksha den symbolske bustaden for dei sjau Rishiane som burtsett frå at namnet deira er i slekt med «visjon», altso ljos, er ogso sjølve dei sjau «Upplysarane» som formidla visdomen frå tidlegare syklusar fram til den noverande syklusen.9 Helder ikkje er denne koplingi millom bjørnen og ljoset det einaste tilfellet av den si form for dyresymbolikk, for vargen blei sett på som å vera kopla til ljoset av både keltarar og grekarar,10 og derav den sin tilhøyrsla til den solare guden, Apollon elder Belen.

I ein periode vart namnet sapta-riksha nytta ikkje berre på Store Bjørn, men ogso på Pleiadone som ogso inneheld sjau stjernor. Denne yverføringi frå ein polarkonstellasjon til ein zodiakkonstellasjon samsvarar til yvergangen frå sumarsolkvervsentrert til jamdøgersentrert symbolisme, noko som kann innebera ei endring i startpunktet til den årlege syklusen, i tillegg til den rådande rekkjefylgja på kardinalpunkti som er i slekt med dei ulike fasane til denne syklusen.11 Dette er endringi frå nord til vest som viser til den atlantiske perioden: og dette vert klårt stadfesta av det faktum at for grekarane var Pleiadone døtrene til Atlas, og slik sett vart dei ogso kalla Atlantidone. Yverføringar av dette slaget er dessutan ofte årsaki til fleirfaldige forvirringar, då dei same namni hev ulike innebyrdor i ulike periodar, og dette er gjeldande like so mykje på jordlege regionar som himmelske konstellasjonar, slik at det ikkje alltid er just lett å avgjera nøyaktig kva koplingi er i kvart tilfelle. Faktisk kann dette berre gjerast ved å knyta saman deira lokale variasjonar med dei karakteristikkane som hev med dei samsvarande tradisjonelle formene å gjera, slik me just hev gjort med dei som tilhøyrer sapta riksha.

I Hellas vart upprøret til kshatriya-kasten representert ved jakti på det kalydonske villsvinet, ei enkelt gjenomskodeleg khsatriyaisk utgåva av striden der dei set fram krav um ein endeleg siger for seg sjølve, sidan villsvinet vert drepe av dei. Athenaios, som fyl i fotefari til tidlegare skrivarar, erklærar at det kalydonske villsvinet var kvitt,12 noko som klårt identifiserar det med Shwêta-varāha frå hindutradisjonen.13 Like tungtvegande i den noverande samanhengjen er det faktum at det fyrste slaget vart slege av Atalanta som det er sagt hadde blitt brystfødd av ei bjørnebinna, og bruken av namnet Atalanta kann indikera at upprøret byrja anten i sjølve Atlantis, elder i det minste blant ervingane til det sin tradisjon.14 På den andre sida vert namnet Kalydon nøyaktig reprodusert i namnet Kaledonien, det gamle namnet på Skottland. Um ein ser burt frå alle spursmål um «lokalisering», er det strengt teke landet til «kaldearane» elder keltarane15: og skogen i Kalydon er faktisk ikkje noko annleis enn den i Bracelonde, eit namn som trass i ei noko endra form er det same og vert føregange av ordet bra elder bor, det vil segja, namnet på sjølve villsvinet.

Det faktum at bjørnen ofte vert teken symbolsk i den sine feminine aspekt, som me just såg i tilfellet Atalanta, og som ein kann sjå i namngjevingi av konstellasjonane Store bjørn og Vetle bjørn, er dette ikkje utan vikt i den grad det vert tillagt krigarkasten, herre yver verdsleg makt, og det er fleire årsaker til dette. For det fyrste spelar denne kasten normalt sett ein passiv elder feminin rolle når det kjem til prestekasten der den ikkje berre fær sin lærdom um den tradisjonelle doktrinen, men ogso legitimeringi av si eigi makt og derifrå sin «heilage rett». Vidare når denne same krigarkasten vil krevja yverherredøme ved å styrta umkuml det normale forholdet tufta på underordning, vert den sin herskande stilling vanlegvis fylgt av dominansen til feminine element i symbolismen til den tradisjonelle form som den påverkar. Faktisk, sumtid til og med som ein konsekvens av denne påverknaden ved innføringi av ei feminin form for presteskap, slik som til dømes med dei keltiske druidinnone. Dette siste poenget vert kun lett rørt ved her sidan det å dvela ved det vilde ha brakt oss for langt burt frå emnet, serskilt um me skulde fara på leit etter samsvarande dømer frå andre tradisjonar, men i det minste tenar denne indikasjonen til å syna kvifor det er bjørnebinna, helder enn han-bjørnen, som er symbolsk plassert som motpol til villsvinet.

The White Boar - Det hvite villsvin, Richard den III. segl, med betydningen "lojalitet binder meg".

Det burde leggjast til at dei tvo symboli av villsvinet og bjørnen ikkje alltid upptrer ufråvikeleg som motstandarar elder i strid, men at i visse fall kann dei ogso representera andeleg autoritet og verdsleg makt, elder dei tvo kastane av druidar og riddarar i deira normale og harmoniske forhold som ein serskilt kann sjå i soga um Merlin og Arthur. Faktisk er Merlin: druiden, ogso villsvinet frå skogen i Bracelonde (der han dessutan ikkje endar med å verta drepen likt med villsvinet frå Kalydon, men utelukkande ved å verta sendt i svevn av ei feminin makt): og kong Arthur sitt namn er utleia frå det tilhøyrande bjørnen, arth; meir nøyaktig er namnet identisk med stjerna Arcturus, um ein tek umsut til den vetle skilnaden som kjem frå deira respektive keltiske og greske avleiingar. Denne stjerna er å finna i konstellasjonen Karlsvogni, og i desse namni kann ein sjå sameiningi av emblemi til tvo ulike periodar: «Vaktaren til bjørnen» hev vorte Vognføraren, medan Bjørnebinna sjølv, elder sapta-riksha, hev blitt til septem triones, det vil segja dei «sjau oksane» (derifrå tilnamnet «Septentrion» for å indikera nord). Likevel, me er ikkje her upptekne med desse transformasjonane som er relativt nylege samanlikna med dei som me hev i sinne.16 Alt som hev blitt sagt so langt ser ut til å peika mot den fylgjande konklusjonen når det gjeld den respektive rollen til dei tvo straumane som bidrog til formasjonen av den keltiske tradisjonen: upphavleg var andeleg autoritet og verdsleg makt ikkje skilde i tvo ulike funksjonar, men var sameinte i deira felles prinsipp og ein rest av denne sameiningi kann ein framleis finna i sjølve namnet til druidane (dru-vid, «styrke-visdom», desse tvo termane vert symboliserte ved eiki og mistelteinen).17 Tufta på desse grunnane, og ogso meir serskilt ved å representera den andelege autoriteten som den høgare delen av doktrinen er reservert for, var dei dei sanne ervingane til den upphavlege tradisjonen og det essensielt «boreiske» symbolet – villsvinet – var sanneleg samanknytt med dei. Når det gjeld riddarane, med bjørnen som sitt symbol (elder Bjørnebinna frå Atalanta) kann dette sjåast på som at den delen av tradisjonen som var serskilt tiltenkt dei, i prinsipp inneheldt element med upphav i den atlantiske tradisjonen: og dette skiljet kann til og med hjelpa til å forklåra visse meir elder mindre gåtefulle deler av den påfylgjande historien til dei vestlege tradisjonane.

 

Anbefalt lesning: Naturvitskap og mytar

 

Fotnoter

Symboles fondamentaux de la Science sacrée, ch. (Gallimard, Paris, 1962).

Cf. Le Roi du Monde. Ch. X, serskilt verd å merkja seg er stykkjer som gjeld forholdet millom det hyperboreiske Tula og det atlantiske Tula (Tula elder Thule er ei av dei tidlegaste tituleringane av andelege senter): sjå ogso Symboles fondamentaux, etc.

I motsetnad til kva Saint-Yves d’Alveydre ser ut til å hava trudd, var med visse ikkje namnet Varahi høveleg på Europa, som er «Landet til Oksen», sjølv um det utan tvil kom til å bli kalla dette ogso i ein periode fjernt frå upphavet.

Sjå Symboles fondamentaux etc., ch. VI, og XII. The Vayu Purana greier ut um Varāhar (villsvins-Avatāra) på fylgjande sett: «Hans lekam var ovstor som eit fjell; hans støyttenner var kvite og kvasse og fryktelege; eld lyste ut frå augo hans som ljon, og han var strålande som soli».

Det latinske ordet coelum ber sjølv den same vikti upphavleg. Sjå i samband med dette Le Roi du Monde, Ch. VII.

Den germanske roti ur, som hev i seg tydingi upphavleg, ser ogso ut til å vera i slekt med var i sanskrit.

Ein bør her koma i hug at denne konstellasjonen ogso hadde mange andre namn, blant dei Vikti, men dette vil vera burtanfor rekkjevidda til denne artikkelen som me er sysselsette med just no.

Det hev allereie vorte påpeika at i samband med dette at Fabre d’Olivet og dei som fylgde honom, som Saint-Yves d’Alveydre, ser ut til å hava blitt råka av ei merkverdig forvirring millom Parashu-Rama ogRama-Chandra, med andre ord millom den sjette og den sjauande Vishnu-avataras.

Standhaftigheiti til desse «sjau Upplysarane» vil bli observert i frimurarsymbolikk: nærveret av eit liknande antal personar som representerar dei er naudsynt for samansetjingi av ein «rettvis og perfekt» losje, i tillegg til gyldigheiti av dei innviande yverføringane. Lat oss ogso poengtera at dei sjau stjernone som vert nemnde i byrjingi av Apokalypsen (l. 16 og 20), i fylgje enkelte tolkingar skal vera dei tilhøyrande Store bjørn.

10 På gresk er ulven lukos og ljoset er luke: derav den duble tydingi av tilnamnet Apollo Lycius.

11 Yverføringi av Vikti inn i Zodiaken er naturleg nok av liknande vikt.

12 Deipnosophistarum, IX, 13.

13 Ein treng vel knapt å minna um at kvit ogso er fargen som vert symbolsk tilskrive andeleg autoritet: og det er kjent at druidane bar kvite kappor.

14 Det fins ogso andre merkelege koplingar av dette slaget, serskilt millom dei gylne epli som vert synte til i soga um Atalanta og dei i hagen til Hesperidone elder «Vesten sine døtrer», som ogso i likskap med Pleiadone var døtrer av Atlas.

15 Det er på same sett sannsynleg at namnet keltarane, i likskap med kaldearane som det er eins med, ikkje upphavleg var nytta um eit serskilt folk, men på ein prestekaste som utøvde sin andelege autoritet blant ulike folkeferder.

16 Arthur er sonen til Uther Pandragon som er «hovdingen til dei fem», «det vil segja den øverste kongen som liver i det femte kongedømet, det av Mide elder «midten», som ligg i sentrum av dei fire underordna kongedømi som samsvarar med dei fire kardinalpunkti (sjå Le Roi du Monde, Ch. IX); og denne situasjonen kann samanliknast med den tilhøyrande den himmelske draken innehaldande Polarstjerna, då han var «midt på himmelen som ein konge på si trona», i fylgje ordleggjingi til Sepher Ietsirah.

17 For dei gamle egyptarane kombinerte i ei av sine tydingar symbolet til Sfinksen desse tvo eigenskapane i fylgje deira normale forhold. Menneskjehovudet kann sjåast på som representerande visdom og løvelekamen som representerande styrke: hovudet er den andelege autoriteten som leier, og lekamen er den styrken som handlar. 

 

Relatert 

Lucia – lysfesten

Wessobrunner Gebet – Oldhøytysk bønn med røtter til førkristen tid

Håpet ligger i det håpløse – Vergil som brobygger fra fortiden til fremtiden gjennom evigheten

Førkristne riter og offeranlegg – NRK Museum

Mumier av europeisk opphav funnet nord for Tibet

KultOrg – kulturtidsskrift for varige verdier

Vårofferet